گفتار ششم : صبر اعوذ بالله من الشيطان الرجيم . بسم الله الرحمن الرحيم . رب اشرح لي صدري و يسرلي امري واحلل عقده من لساني ، يفقهوا قولي . بحث ما دربارهء اين بود كه انسان متشكل از روح و جسم است ؛ به عبارت ديگر انسان دوبعدى است : يك بعد ملكوتى و معنوى به نام روح دارد و يك بعد ناسوتى و حيوانى به نام جسم ، كه به آن تمايلات و غرايز هم مىگويند ، و از مباحث گذشته استفاده كرديم كه حقيقت انسان به همان جنبهء معنوى و روح اوست . بحث اين بود كه اگر آن بعد معنوى بر بعد حيوانى غلبه پيدا كند و بتواند آن را مهار كرده و از آن استفاده نمايد ، به هر جا كه بخواهد مىتواند برسد ؛ به جائى مىرسد كه به جز خدا نداند ؛ اما اگر آن بعد مادى و حيوانى بعد روحى را شكست ، آن هم حركت دارد حركتى سوطى و آن هم به جائى مىرسد كه از نظر قرآن از حيوان پست‌تر مىشود .